8. Eten is verslavend

Gedurende de evolutie is ons lichaam zodanig ontwikkeld dat de dingen die de overlevingskansen en het voortbestaan van onze (dier)soort vergroten plezierig zijn (seks, eten etc.). We worden beloond door onze hersenen voor het feit dat we bepaald voedsel eten. Onze voorliefde voor zoet, vet romig en/of zout is op die manier is hierop terug te voeren. Zo zijn we voorgeprogrammeerd om te houden van romig omdat dit baby’s stimuleert om moedermelk te drinken.

Als we bepaald voedsel eten dat we lekker vinden worden dit gevoel versterkt in delen van de hersenen. De rol van dopamine speelt hierbij een belangrijke rol. Dopamine geeft een soort ‘geluksgevoel’ of ‘gevoel van voldoening’.
De motivatie om iets te eten vanwege de ‘beloning’ is iets anders dan eten vanwege honger of stoppen met eten vanwege verzadiging. Je kan na de maaltijd nog steeds zin hebben in chocolademousse terwijl je al wel vol zit.

Er wordt wel eens gezegd dat obese mensen door hun overconsumptie gewend raken aan de belonende gevoelens van eten. Daarom hebben ze steeds meer prikkeling nodig om hetzelfde niveau van voldoening te bereiken. Voortdurende prikkeling van hersendelen heeft dan geleid tot een bepaald soort eetverslaving. Dit zien we terug in een recent onderzoek van Johnson & Kenny.

Dit is een onderzoek op het gedrag van ratten op junkfood. De onderzoekers toonden aan dat rattenhersenen een kick van vet, calorierijkvoedsel krijgen. Na enkele weken passen de hersenen zich echter aan en heeft de rat meer junkfood nodig voor hetzelfde gevoel van voldoening te krijgen. Bij mensen met een heroine of cocaine verslaving vind hetzelfde proces plaats.
We krijgen dus een ‘gevoel van voldoening’ bij het eten van bepaalde voedingsmiddelen. Dit kan verdovend werken op dingen als verdriet, boosheid en frustratie. Indien dit reden is van het eten van calorierijk voedsel noemen we dat emotional eating. Als de emoties lang aanhouden zal er steeds meer consumptie nodig zijn om het verdovende gevoel te handhaven. Hierdoor kan er een eetverslaving optreden. Overgewicht is dat geval een gevolg en geen oorzaak.

De ratten in het onderzoek konden niet meer stoppen met eten. Ze bleven dooreten, zelfs als er een lampje knipperde dat de voorbode was van een serie elektrische schokjes. De onderzoekers staken verder een elektrode in de hersenen van de ratten waarmee de dieren zichzelf aangename hersenstimulatie konden toedienen. Zo konden ze meten hoe gevoelig de ratten waren voor plezierige stimulatie in het algemeen.

De dwangmatige junkfoodratten bleken steeds ongevoeliger te worden voor stimulatie via de hersenelektrode naarmate ze meer en langer junkfood aten en dikker werden. Bij nader onderzoek bleek dat het aantal D2-receptoren voor dopamine afnam. Ook dit is vergelijkbaar met de effecten van langdurig drugsgebruik.